YCHWAITH...........1

"Na minnau 'chwaith [~ ychwaith ]," ebe 'r hen wraig, "yn ddiau yr oedd yr Arglwydd yn ein canol ni heddyw, er nad oeddym ond tri wedi ymgynnull yn ei enw ef."

YCHWANEG...........1

Etto, os gwel ef yn dda, bydded iddi fyw ychydig yn hwy, fel y bo i mi gael ychwaneg o fudd a lles ysprydol trwy ei hymddiddanion a 'i hesampl.

YCHWANEGODD........1

Dychwelodd, a dywedodd iddi ddysgu rhai heblaw y rhai a enwaswn, ac ychwanegodd gan ddywedyd, ei bod hi yn meddwl bod y rhai hynny yn bur dda.

YCHWANEGU..........1

ond yr wyf yn ofni bod hynny wedi ychwanegu fy mhechod ger bron Duw."

YCHYDIG............27

Yr oedd hi yn medru darllen ychydig;

Anfonais hi i 'r Fynwent i ddysgu ychydig o linellau yno, y rhai oedd yn fy moddhau.

Yn hon ni allai ond ychydig bethau dyfu;

ac yr oedd yr ychydig bethau hynny yn dangos dau beth:

"Syr (ebe hi, dan wridio) nid yw fy ngweddiau i ond gwael iawn ar y goreu - a 'r pryd hwnnw ni wyddwn ond ychydig am weddio:

Yna, ar ol ychydig ddistawrwydd, hi a ddywedodd, "O, Syr!

Yr wyf yn credu na byddaf ond dros ychydig iawn yn y byd hwn;

"Wel, fy anwylyd, ni a ymddiddanwn ychydig am y pethau da hyn.

Ond dywedwch wrthyf ychydig beth yw bod yn etifedd teyrnas nefoedd."

ac wedi hyn hi a gododd ei golwg am ychydig tu a 'r nef, ac yna hi a drodd ei llygaid tu ag attaf yn y modd mwyaf difrif, ac a ofynodd, "A all un mor ieuangc a thlawd a myfi gael cyfrannogi o Swpper yr Arglwydd?

ac nid oedd y dodrefn ond ychydig o ran nifer, a salw o ran gwerth.

Nid oes ganddi ond ychydig i beri iddi hoffi bywyd;

Ond cyn pen ychydig cefais foddlonrwydd ar hyn;

a phan y 'm gwelodd, cyffrodd ychydig, a chododd gwrid yn ei hwyneb, ond darfu yn fuan iawn.

"Siaradwch a mi ychydig yn gyntaf ynghylch y sacrament, os gwelwch yn dda, Syr."

"Y mae Duw yn fy nghymmorth i," ebe hi, pan gafodd ychydig hamdden, "y mae Duw yn fy nghynnorthwyo;

Ystyriodd ychydig, a dywedodd, gyd ag edrychiad difrifol, "Holi eu hunain, a ydynt hwy yn wir edifeiriol am eu pechodau a aethant heibio."

Ni bydd fy nyddiau ond ychydig, a dymunwn eu treulio er gogoniant i Dduw."

Etto, os gwel ef yn dda, bydded iddi fyw ychydig yn hwy, fel y bo i mi gael ychwaneg o fudd a lles ysprydol trwy ei hymddiddanion a 'i hesampl.

ac efe cyn pen ychydig fydd eich unig blentyn chwi.

nid oes i mi ond ychydig amser yn hwy."

Arosais ychydig heb fyned i 'r llofft, a chlywn Jane yn gofyn yn ddistaw, mewn llais gwanllyd, "Ydych chwi yn meddwl y daw o?

Pan y gwelodd fi, adfywiodd ychydig;

Buasai yn siarad ychydig cyn i mi ddyfod i 'r llofft, am hynny bu yn ddistaw tros dro;

"Fy anwylyd, chwi a fyddwch cyn pen ychydig, dros byth yn ei freichiau ef, yr hwn sydd yn awr a 'i wialen a 'i ffon yn eich arwain trwy ddyffryn cysgod angeu."

Ychydig oedd nifer y bobl yn ei chladdedigaeth;

ond da oedd gennyf i weled ym mhlith yr ychydig hyn, rai o 'r plant a arferent gyd-gyrchu a Jane i 'm ty prydnawn Sadyrnau.

YDOEDD.............7

Yr hyn a ddysgodd hi o honi ei hun ydoedd yn debyg i hyn:

a phwy all draethu mor annogaethol a buddiol ydoedd i 'm henaid!

Dau hen bren gwely, ystol deirtroed, a hen gist derw, ydoedd yr holl ddodrefn.

un drwy y caeau, a 'r llall ydoedd y brif ffordd.

ond Jane ydoedd yn gwenu.

etto, er mor agos ydoedd angeu, yr oedd rhyw serchawgrwydd [~ serchowgrwydd ] rhyfedd i 'w ganfod yn ei hwynebpryd.

Fy amcan ydoedd cadw coffadwriaeth parhaus am un deilwng ei chofio.

YDWYF..............7

"Ydwyf."

"Ydwyf, ydwyf yn wir;

"Ydwyf, ydwyf yn wir;

"Ydwyf, yn wir, Syr, yr ydwyf.

"Ydwyf, yn wir, Syr, yr ydwyf.

"Ydwyf, yn wir, Syr."

Ni fedraf un amser feddwl am ei farwolaeth ef, heb ystyried hefyd pa fath adyn tlawd ac annheilwng ydwyf fi - etto y mae efe mor dda i mi - O na fedrwn ddiolch iddo! -

YDYCH..............40

a ydych chwi yn tybied ei bod hi mewn perygl?"

"Ydych chwi, fy anwylyd, yn hiraethu mewn gwirionedd am fod yn wir Gristion?"

"Wel, i ba un o 'r ddau le hyn yr ydych chwi fel pechadur yn haeddu myned?"

"A ydych chwi yn credu ynddo?"

"A pha beth yr ydych yn gobeithio am dano trwy ei farwolaeth ef?"

pe byddech farw heno, a ydych yn sicr yr ewch chwi at Grist a dedwyddwch?'

Wrth fyned adref ar hyd y ffordd, a thrwy 'r holl nos hono nid oedd dim yn fy meddwl ond y geiriau hyn, Blant, i ba le yr ydych yn meddwl yr ewch yn ol marw? -

Gofynais iddi, "Beth yr ydych yn ei ddarllen?"

"Ydych chwi yn caru Crist yn fwy nac y byddech?"

"Pa'm yr ydych yn ei garu ef?"

"Ydych chwi yn credu o 'ch calon y gall Iesu Grist eich hachub, a 'i fod yn ewyllysgar i achub y pennaf o bechaduriaid?"

"Pa beth ydych chwi?"

"Ai nid o 'i drugaredd ef y mae eich bod chwi yn cydnabod mai pechadur ydych?"

"Ydych chwi yn mawr ddymuno ymadael a phob pechod?"

"Ydych chwi yn cael ynoch yspryd yn gwrthwynebu pechod, ac yn gweithio ynoch gasineb at annuwioldeb?"

felly yr ydych chwithau, os ydych yn credu yng Nghrist, yn aelod ysprydol o Grist;

felly yr ydych chwithau, os ydych yn credu yng Nghrist, yn aelod ysprydol o Grist;

a thrwy hynny yr ydych yn derbyn gallu i 'w garu a mynegu ei rinweddau.

Ydych chwi yn fy neall i?"

"Yr ydych yn cofio i mi, wrth egluro y Catecism yn yr Eglwys, ddywedyd, bod teyrnas nefoedd yn y Bibl [~ Beibl ] yn arwyddo eglwys Crist yn y byd hwn, yn gystal a gogoniant yn y byd a ddaw.

Geneth dlawd ydych chwi yr awr hon;

Yr ydych yn awr yn dioddef;

"Yr ydych yn cofio yr hyn a ddysgasoch yn eich Catecism am dano.

"Pa beth yr ydych chwi, Jane, yn gredu am farwolaeth Crist?"

Ai nid ydych yn foddlon, fy anwylyd, i roddi i Grist holl anrhydedd eich iechydwriaeth, ac i gymmeryd i chwi eich hunan holl waradwydd eich pechodau?"

"Pa beth ydych yn feddwl wrth hyn?"

ac am wneuthur pob peth y mae Duw yn ei orchymyn, a 'r pethau yr ydych chwi yn ddywedyd sydd yn iawn, a 'r pethau yr wyf yn ddarllen yn fy Mibl [~ Meibl ].

"Ydych chwi yn credu bod Duw yn drugarog i chwi, gan ei fod yn maddeu eich pechodau?"

"Ond, yn ddiweddaf, Jane, ydych chwi mewn cariad perffaith a phob dyn?

Ydych chwi yn maddeu i bawb a wnaethant ddim yn eich erbyn?

Ar ol darfod y gwasanaeth, dywedais, "Yn awr, fy anwylyd, yr ydych yn wir yn chwaer yn eglwys Crist.

Ond, mam, yr ydych chwi yn perthyn mor agos i mi, ac ni allaf oddef meddwl y collir chwi am dragywyddoldeb.

Chwi a wyddoch fy mod i unwaith mor ddifeddwl am bethau Duw ag yr ydych chwithau;

ac yr oedd arnaf eisieu cael rhyw gyfleustra i 'ch rhybuddio ac i ddywedyd wrthych am y perygl yr ydych ynddo - ond dywedodd Jane wrthych yr holl bethau yr oeddwn innau yn meddwl eu dywedyd - yn awr, gan hynny, yr wyf yn gofyn i chwi, yn y modd mwyaf difrif, a yw y pethau pwysfawr a ffyddlon a ddywedodd eich merch wrthych, ddim wedi eich deffroi i feddwl am eich henaid?

Dywedais wrth Jane, "Fy anwylyd, pa sut yr ydych chwi heddyw?"

Arosais ychydig heb fyned i 'r llofft, a chlywn Jane yn gofyn yn ddistaw, mewn llais gwanllyd, "Ydych chwi yn meddwl y daw o?

Dywedais, "Fy anwylyd, ydych chwi yn foddlon i farw?"

Yna hi a gydiodd yn llaw ei brawd, ac a ddywedodd, "Thomas bach, yr wyf yn erfyn arnoch adael heibio eich arferion drwg - darllenwch eich Bibl - yr wyf yn rhoddi fy Mibl innau i chwi - cefais ef yn llyfr gwerthfawr - ydych chwi yn cofio ein brawd bach a fu farw er's tro yn ol - yr oedd ef yn gweddio hyd y mynydau olaf o 'i fywyd - dysgwch weddio tra yr ydych yn iach, a chwi a gewch brofi ei lles pan ddeloch i farw - ond, yn gyntaf, gweddiwch am galon newydd - heb hyn ni chewch byth weled Duw - y mae eich arferion presennol yn arwain i ddistryw a thrueni - rhodded yr Arglwydd i chwi droedigaeth, i 'w garu a 'i ddilyn ef."

Yna hi a gydiodd yn llaw ei brawd, ac a ddywedodd, "Thomas bach, yr wyf yn erfyn arnoch adael heibio eich arferion drwg - darllenwch eich Bibl - yr wyf yn rhoddi fy Mibl innau i chwi - cefais ef yn llyfr gwerthfawr - ydych chwi yn cofio ein brawd bach a fu farw er's tro yn ol - yr oedd ef yn gweddio hyd y mynydau olaf o 'i fywyd - dysgwch weddio tra yr ydych yn iach, a chwi a gewch brofi ei lles pan ddeloch i farw - ond, yn gyntaf, gweddiwch am galon newydd - heb hyn ni chewch byth weled Duw - y mae eich arferion presennol yn arwain i ddistryw a thrueni - rhodded yr Arglwydd i chwi droedigaeth, i 'w garu a 'i ddilyn ef."

ebe 'r hen wraig) da fuasai gennyf pe buaswn mor barod a chymmwys i farw ag ydych chwi;